• KƏPƏZ TV
    canlı yayım
Bu günə xəbərlərin oxunma sayı: 1021
— 18.10.2019 19:09

Tarixin yadigarı - Şah Abbas məscidi

KepezTV Player

Gəncə Cümə məscidi. Ümumi memarlıq kompozisiyası, planlaşdırma və bədii-dekorativ xüsusiyyətlərinə görə orta əsr Azərbaycan günbəz ənənələrinin nümunəsi. Qarşıdakı sujetimiz şəhərin mərkəzi məscidi haqqındadır.

Gəncənin mərkəzində yerləşən və xalq arasında Cümə məscidi kimi tanınan möhtəşəm məbədin memarı Şeyx Bahəddin Məhəmməd Amildir. XVII əsr Azərbaycan memarlığının böyük əsərlərindən sayılan məscid 1606-cı ildə Şah Abbasın göstərişi əsasında inşa edilib.

Məbədin ibadət salonunun sahəsi çox genişdir və hündürlüyü ilə fərqlənir. Şah Abbas məscidində minbərin üzərində olan oyma bəzəklər şəbəkəçilik sənətinin gözəl nümunələrindən sayılır. 1920-ci ildə bolşeviklər tərəfindən şəhərə və ətrafa atılan mərmilərin təsirindən məscidin minarələrindən biri əyilib. Həmin il Gəncə şəhər Xeyriyyə Cəmiyyəti tərəfindən bərpa işləri aparılsa da əyilmiş minarəni tam bərpa etmək mümkün olmayıb. Bünövrəsi möhkəm olduğundan əyilmiş minarə günümüzə qədər gəlib çıxıb. ST UP Görkəmli ədib Mirzə Şəfi Vazeh uzun müddət bu məscidin mədrəsəsində xəttatlıqdan dərs deyib. Məhz burada xalqımızın böyük mütəfəkkiri Mirzə Fətəli Axundov ondan dərs alıb.

Məscid kompleksinin ərazisi dördbucaqlı formasındadır. Hazırda Şah Abbas məscidi iri giriş tağından, iki qoşa minarədən və böyük məscid binasından ibarətdir. Vaxtilə kompleksin tərkibinə daxil olan mədrəsə, xan qəbiristanlığı və dəstəmaz hovuzu sovet hakimiyyəti illərində dağıdılıb. Mədrəsənin məscidlə müştərək kitabxanası fəaliyyət göstərsə də keçən əsrin otuzuncu illərinin sonunda kitablar abidənin həyətində yandırılıb.

2008-ci ildə Prezident İlham Əliyevin şəxsi göstərişi ilə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən Şah Abbas məscidində əsaslı bərpa işləri aparılıb. İbadətgahın qapı-pəncərələri dəyişdirilib, şəbəkələr yenidən işlənərək əsrarəngiz görkəm verilib və divarları xüsusi zövqlə rənglənib. Məsciddə hazırda dövlət qeydiyyatından keçən dini icma fəaliyyət göstərir